door R. van de Struik; [in het felle spotlicht]
(oktober 2026)
met: Laurent de Buisson; Stoker; Antoon B. van Biesterland; R.E.N.S. & Lorenzo M.
- Laurent de Buisson – de bleue strijder
- Stoker – Over de hel en de hemel
- Antoon B. van Biesterland – Achtergrondruis
- Stoker – een vreemde duizeling
- Stoker – lijdend perspectief
- Laurent de Buisson – de ware schare; fijnproevers
- R.E.N.S. tafereel
- Laurent de Buisson – over de kop
- R.E.N.S. pluisje
- Laurent de Buisson – Europa; zonder wending geen plot
- R.E.N.S. schreeuwen
- Laurent de Buisson – geveinsde onwetendheid
- Laurent de Buisson – protagonistengepronk
- R.E.N.S. bessen als kogels
- Lorenzo M. – De vergulde eenvoud
- Stoker – Oktoberfeest; Rubiks Kubus
- Laurent de Buisson – De Retrait
- Laurent de Buisson – in het felle spotlicht
- Laurent de Buisson – “O Rhenus,..
===
Laurent de Buisson – de bleue strijder
Daar komt hij vol trots,
de bleue strijder, rotsvast
op de gefossiliseerde ros
met de versteende aansporing.
Direct gevolgd door zijn broze,
vertragende leger: voor elke dag,
elke verloren slag in gedachte,
een passende gemoedstoestand;
een paar gebeitelde,
stevig lijdende vuurschoenen;
rond te slingeren kometen,
om al wat voor zijn geestesoog
verschijnt, vroeg of laat toch
verdwijnt door zo’n vloeiende
draai-zwaai-beweging,
als een vertoning van
pre-Newton’s krachten.
Zo ziet hij dat.
Doorgedraaid als hij was,
en weerloos als hij is,
– hij trekt immers altijd
aan het kortste eind,
hij gooit nooit een mooi
stuiterende kiezelsteen -,
trok hij alsnog ten strijde
ten tijde van koude regen,
onweersbuien en overig
tegenvallend onheil.
===
Stoker – Over de hel en de hemel
Als stoker van warmte, zonodig ook de hittebronnen
zelf handig opporrend, wist hij mij te wel vinden, in
vuurvorm en vlammen, voor dat gloeiendhete verhaal
op zijn aangebrande lippen en een afgebladderde tong.
Over de hel en de hemel.
Of, zoals hij zei, dat wat allebei niet bestaat, tenzij: als
je er bent, went het nimmer, want de oneindigheid van
immers alles waar jij het meest voor vreest, dat wat jou
meer bezeert dan je pijnlijkste herinnering, die dingen
die jij dacht te verhullen voor jan en alleman, – ja, ook zij
zullen alom vertegenwoordigd zijn; je ontkomt nergens aan,
in die oneindige stroom, een diepbedroefde rivier, gevuld
met eigen tranen.
En, mocht je van zins zijn naar de hemel te gaan, ook
daar wacht je de onverzoenlijke oneindigheid; menig
diep gelovige is per decreet, dus per direct, naar beneden
gekomen, naar de hel gegleden, om aan de onhebbelijkheid
van een constante perfectie te ontkomen; ook het besef dat
indaalt als al die mensen waarvan men hoopte, of dacht,
wel in de hemel tegen te komen, maar daar niet zijn, doet
opvallend veel doden afglijden.
===
Antoon B. van Biesterland – Achtergrondruis
Dan is het altijd weer zo’n apparaat
dat de stilte van de nacht kapotslaat,
als het niet de achtergrondruis was
van het autoviaduct over de rivier;
sporadisch verkeer hindert minder
dan die enkele gil ergens ver weg
van een meisje in het dorp verstopt.
Gelukkig is de zucht van de hond er.
Toch hoort hier geen muziek onder:
geroffel op trommels met gitzwarte
ontstemde nachtegalen als bliksem-
schichten tussen het doffe gedonder;
gierende gitaren die blaren in dove-
mansoren veroorzaken, die maken
dat elk geluid door een suis afgevlakt,
netjes de schone randjes er uit snijdt.
De zoemende wereld hoor je dan niet,
maar of dat wenselijk is voor iemand
die al niet bestand was tegen fluiten,
piepjes of ander uitvergroot gemiep,
dat valt nog te bezien.
===
Stoker – een vreemde duizeling
Zonder zekeringen, noch met zekerheden,
behalve dat hij nooit terugkeren zou naar
dat leven met zijn verleden, daalde hij af
in diepe duisternis. Een vreemde duizeling,
buitelend als een prooi, vliegensvlug grijpend
naar de beugels die daar ontbraken; hij maakte
vaart met zijn berekening, zonder aantekening,
en terwijl hij nog viel, strijdbaar, maar keilend
naar beneden langs elke rotswand, schaakte hij
door op kromgetrokken telramen, verwonderde
draken in afwachting van zijn landing, pijnlijk
en naar, vreselijk voor nabestaanden. Maar hij
faalde in het overleven, als met overlijden. Des-
ondanks was het druk, smaakvol doch riekend
naar hekserij; aan godenstreken laafde hij zich.
===
Stoker – lijdend perspectief
Wat een opwinding zeg!
Ik struikelde over een berg
naakte vrouwen
naar aller en ieders gading
met een niet mis te verstane
erotische lading
toen ik de schilderijen van
die specifieke Paul bekeek
Dat is wat kunst kan doen met
een-schuin-oog-kijkende
toeschouwer
die zijn onderbuik prima op orde heeft
die projecteert in eerste instantie
zijn privébeleving op het feest
der kleurrijke herkenning
– zich nog onbewust
van de aanwezigheid
der gedachtenpolitie
En de schilder daarbij, die
OGENSCHIJNLIJKE
kladderaar
met zijn gladgelikte penseeltje
en vele geportretteerden incluis
verwachten erkenning
een geleerde onderbouwing
voor het vertrouwen dat zij
in handen van
de goden hebben gelegd
Het object dat
op zichzelf
in de omgeving is geplaatst
zingt (soms vals)
los van eventueel
zuivere intenties
van de maker
een ijdel lied
opgevangen als wind
in onbesuisde oren van
ronddwarrelende
kluizenaars
die slechts woorden horen
en niet de onderliggende
diepzinnige betekenis
– wat ‘an sich’
een lijdend perspectief is
===
Laurent de Buisson – de ware schare; fijnproevers
De meester, de zeefster
en de sjouwster ontvouwden,
tot grote verbazing van
de nog onwetende plukker,
een gezamenlijke razernij,
een verbale strijdcarrousel,
over het mislukken van
slechts één vat van
het opgewonden geraakte
brouwershart.
Vertrouwd als de stoker is
met diep verzuurde kruiden,
verwilderd losgerukt,
bleke verweekte bloemen,
laat hij kleur en palletten passen
bij de petten van die dag,
van de dames, van de heren
van ieder die woorddorstig is,
blijft hij grossieren in
vrij sterk geurende
bij- en nasmaken.
Wellicht dat de nieuwe bessen,
door de overuren van Helios
– en consorten,
die met hortende stoten blijven komen
van de struiken,
zoeter zijn dan voorheen,
goed hun vorm en inhoud tonen
door het klateren van
overmatig spraakwater
door alle jaargetijden heen,
en zij de wrange dorst kunnen lessen
van de ware schare.
===
R.E.N.S. tafereel
Het zilver dat van het rivierwater afspat,
dat zijn zicht één ogenblik lang
doet uitwijden in bandbreedte
terwijl zij voorbijschrijdt –
of is zij klare schijn?
Als de schrijnende en grauwe lucht
door de herfstige wolkenopbouw
weer uitbundig is volgepropt,
blijft zij slechts
als een flauwe herinnering zweven
als de meest verfijnde zinneverbeelding
in een geschilderde tegenwind,
die toch altijd een weg vindt
naar zijn stilgevallen wezen
Zijn waterige ogen zien het stromen
van haar tranen als glijdende verfstreken
naar de onderrand van dit
wegkwijnend tafereel der vermetelheid
===
Laurent de Buisson – over de kop
Jouw geleden verleden kraakt,
zegt zij,
aan de voet van het fort –
waar het totale leger uitrukte
om jouw flanken neer te halen.
Jij duwde haar weg,
jij spuwde op elke divisie;
jij eindigt nog
tussen wrakhout.
Sikkeneurig trekken jullie,
zij aan zij voort,
met de nekken gestrekt,
spoorvormende klauwen
door de klei-
en zandgronden.
Jullie vader stroomt vol.
Toch ziet zij jouw weerstand
tegen tranen van teloorgang,
luidkeels schept zij mee.
Al gaat over de kop.
===
R.E.N.S. pluisje
in de wind dwarrelde een pluisje
zo licht
dat het door géén opgemerkt werd
maar hij met het scherpe oog der hoeder
van elk detail
waaide eventjes met het pluisje mee
hij gaf het alle ruimte buiten de duinen
waar het verzwijgen hoogtij viert
echter waande het pluisje zich een edel dier
tot hier en niet verder
zei de meest wijze van de twee
ik ben geen herder van op hol geslagen vee
ik vang ideeën uit de lucht
ik bouw kastelen op wolken
die worden bewoond door mens en hun klucht
maar als er eentje zucht
onder grote druk van zijn eigen bestaan
zal hij dat in het ledige laten vergaan
===
Laurent de Buisson – Europa; zonder wending geen plot
Het was niet echt weer
om naar het strand te gaan,
doch Europa deed het toch.
Vaak is het eenvoudiger
om je kop in het zand te steken
dan brekende wolken in de bek te kijken.
En zoals dat dan gaat
in van die uitgekauwde verhalen,
plotseling stond daar een stier voor haar gelaat,
– natuurlijk ga je die aaien en een krans aanmeten,
gaat zeker op zijn harige rug zitten,
laat je bovendien ook ontvoeren en misbruiken.
Die stier was trouwens Zeus,
later de enige Deus
toen de Romeinen één god behielden,
dus worden wij heden ten dage opgelicht,
net als Europa toentertijd
door die wezenloze nitwit zonder zelfinzicht
noch gevoelens van spijt.
Zijn wegen zijn niet ondoorgrondelijk,
ondervond Europa aan haar kinderlijk lijf,
maar juist vol onverzoenlijke zonden.
Met hun drie kinderen is het goed gekomen;
en Europa werd uitgehuwelijkt
omdat Zeus uitgekeken was op haar.
Zonder wending geen plot, zeg maar.
Hoe Europa uiteindelijk gestorven is,
zij was namelijk geen godin,
heeft ‘men’ eeuwenlang in het midden gelaten;
tegenwoordig kunnen we dat makkelijk verklaren,
omdat we weten dat die goden bedacht zijn
door mannen die vrouwen als minder beschouwden.
Het is maar waar je trots op bent.
===
R.E.N.S. schreeuwen
kon ik nog maar op de steiger
met in mijn rug een plas water
de longen uit mijn lijf schreeuwen
en schone lucht inademen
kon ik maar in alle onschuld
als een kind dus de zon voelen
op wolken door de tijd zweven
in regen slechts een zegen zien
kon maar wat eerst altijd werkte
toen wij de ernst nog niet zagen
de wereld niet zo nauw namen
god claimden als de verlossing
kon wat door ons stuk is gemaakt
met een draai of door een gebed
weer worden hoe het moet wezen
de aarde als waardevolste
kon ik nog maar op zo’n manier
met kracht en uit het hart spreken
dat mensen dit diep zou raken
en gedrag zich zal aanpassen
kon ik maar met schone handen
een held zien in de spiegel
als vogel naar dat oord vliegen
waar natuur nog een leven heeft
kon maar eens wat inzicht landen
in de kop van al die lieden
die kennis niet zo cool vinden
de waarheid niet accepteren
kon wat door de mens is vernield
met een deal of door dit gedicht
toch gefikst met één groot gebaar
en water de Rijn weer vullen
===
Laurent de Buisson – geveinsde onwetendheid
Eirôn liep op haar stilste tenen voorbij
maar was zich niet bewust van het spoor
dat zij achterliet
aan ellende en diep verdriet
bij een deel van het koor
dat haar zowat niet begrepen had
toen zij het lied voorzong
over de sprong die zij aldoor maakt
als wrange wraak op kleinerende kaken
die zich onder gordels van draken
van dames en enige mannetjes
zonder grondig doorgedachte zaken
dit prachtig helder vertaald te hebben
vaak doorlebberen aan jonge
kwebbeldingetjes die het rondzingen
van Eirōneía’s blakende zelfvertrouwen
afbakenen willen om met hun spillebenen
als pennen die trillen
als zij de bekraste aarde proberen op te tillen
uit de verwarde consternatie die is ontstaan
door de maan die in uiterste concentratie
volleerd reflecteert op de waarde
van werkelijke wijsheid
zonder één vraag te stellen
===
Laurent de Buisson – protagonistengepronk
Alazôn daarentegen
kon de zware last van
een verzekerde grootsheid
zonder ezel zeer degelijk
pas na pas met veel kabaal
stuurse bergen overduwen
en de klare lucht duurzaam
bereiken waar uitgespuwde
wolken van kritiek nimmer
als één voortdurende stortregen
hem ieder uur zuur doorweekte
daar hij immers nooit bezweek
onder de brutaalste klucht
of ooit verdwalen zou
als een te versmaden leek
met kloteteken in de nauwste naden
tussen onredelijk stekende naaldbomen
uit de versleten en vergeten lussen
van opgeborgen dromenlanden
over de stromende randen
waar de blussers discussiëren
of de branden loom terugkomen
op allerhande lekkende subverbanden
die druk bestanden contra-produceren
van plot ontzegde kekke basisklanten
die in nader sussen en in verzanden
in herhalende antwoorden niet bepaald
de verzorgde teksten hoorden
waarna voorwaar de bezorgde kranten
geen verhaal verzonnen over Eirôn
die de som maar vertaalde in zuchten
en vluchtig alle tanden haalde
uit kromme talen die door de paleiszalen
dwalend en muggenziftend waaiden
alsof meeliften op pralende ruggen
van de graaiende sterren in verre visies
goed terug dalen doet
op verregaande wegen
met de slapende zegen
van een grotere vaandel
dan die van Alazôn
===
R.E.N.S. bessen als kogels
Vaak is treurig struinen
door verwaarloosbare paden
van vergeten exemplaren
voldoende om de struiken
vol met gedragen vruchten
te hangen
te plaatsen in een traditie
van vogels die veel te veel
vraten
vliegensvlug wegkwamen
als bessen als kogels
schoten
in de verkeerde keelgaten
Toch mag weemoed slijten
langs opgehelderde wegen
als onthouden ontkenning
tekortdoet
door elke pijl weg te zetten
als vluchten in waanzin
in gekte
het fysieke als grens
aan te nemen
bij weerstand een gevoel
door te drukken op volgers
wiens wensen branden
in dit plooiend landschap
===
Lorenzo M. – De vergulde eenvoud
“als men het vergrootglas richt op onnozelheid
vindt men vaak een spiegel terug in eigen hand”
haar vlammen sloegen over bergkammen
waarmee zij lichter zijn ogen ontsloot
voor de naaktere waarheid van voorheen
zijn dromen stierven onder naaldbomen
waarna hij duister haar lichaam genoot
door de ontdekte dekens van destijds
hun woorden hingen boven lustoorden
waartoe men vervormd hun verzet vergoot
langs de vergulde eenvoud van daarvoor
haar stralen brandden door in uithalen
waarbij zij verzwaard zijn aandeel aansneed
als een bewaarde mening voor even
zijn wensen sprongen tegen pijngrenzen
waarvan hij danig haar paardjes bereed
met een lossere teugel voor dat toen
hun zinnen klonken tussen bedlinnen
waarvoor men oprecht hun moraal vermeed
bij een besmeurde liefde voor altijd
===
Stoker – Oktoberfeest; Rubiks Kubus
Simpel gezegd begon de ellende
bij de Rubiks Kubus (met apostrof)
die in een stoffige hoek is beland
uit zicht van de buffelende bende
waarna keer op keer het bal opende
met het vervolg op de val van goden
door een wraakzuchtige dode verteld –
en wat de struiken nog meer aanboden
echter wordt dat bord ochtenddrab
telkens enkel wortelloos omgeroerd
maar een verandering naar de tijd
veerde als suggestie terecht terug
geen feest gaat verzwegen voorbij
zonder de opgediende hogere sferen
de vreugde om het onwaarneembare
niks zal Zeus kunnen doen verklaren
woeste baren die hij veroorzaakte
naakte waarheden van alle mythen
wie genetisch de knoop had geraakt
en dat Herman Gorter mij niet naliet
alsof Marsman de rivier rechter schreef
roze olifanten minder plek verdienen
hoop opgeblazen is en wraak losbrandt
als alles twaalf jaar stil zou blijven staan
elk moment dat een tafereel bevriest
hoeren door langvergane taal kruipen
één boom die nacht binnen wil staan
zonder dode wijl kortbezochte maan
haar laten we maar haar gang beschrijven
de nieuwe burcht moet niet meer zo nodig
een emmerende vogel der duistere nacht
gevlogen als elke rooflustige missionaris
de herfst die onvoorstelbaar brozer is
hoe driest de witte vliegers in het veld
het afgevinkte lijstje dat meedansen wil
en om de hoek wordt de dichter gemaand
met blote poten in klei het zwieren te zien
ingezoomde abstracties via media noemen
de omgezoomde vitrage die het zijn vangt
dieprood blad en hoge koninklijke jagers
dan houden we onze olijke wonderman over
de immer vrij aardig spelende nummer tien
selfs as da dreifsant verfelent blieft doen
al moet men vrezen voor schaduwzijdes
waarin ik dan ook nog ‘ns zonder beleidsplan
bleek te kunnen breien en de oma der raven
belachelijk zat te maken vanaf de duintoppen
omdat ik de golven niet meer aanhoren kon
want alle ellende begon dus
met die verdomde Rubik’s Kubus
===
Laurent de Buisson – De Retrait
Dat wat Eirôn deed
één stap achterwaarts
op het schaakbord des levens
maakte dat het aanvalsplan
van Alazôn in zijn toren
met dat springende paard
en één vooruitgeschoven pion
onder druk van zichzelf
alsnog mislukken kon
Eirôn was niet bang
keuzes af te stemmen
op het aanbod van zetten
of de tegenstander
simpelweg verslaan
door het creëren van dilemma’s
die de ander allereerst oplossen moest
zij schroomde niet
haar onverslaanbare paarden
terug te trekken
noch om zelf naar
de achterste linie terug te gaan
zodat de grond van het slagveld
onder de voet van Alazôns toren
alleen nog maar wegzakken kon
in legendarisch gebleken diepte
patstelling, blitzpartij in Berlijn in juli 1914
José Raúl Capablanca versus Emanuel Lasker
===
Laurent de Buisson – in het felle spotlicht
“Wat is één jaar anders dan
de dertien manen die voorbijgaan;
hoe is de waarde in te schatten
van de jongste verrassing ooit zijn,
in het licht van de wetenschap
die immer achteraf doorpakt;
waarom eert men de doden vandaag
met een maskerade van oprechtheid;
en welke rol speelt u,
juffrouw Eirôn?”
“Deze herfst,
geachte heer Alazôn,
komt het erop aan of men bereid is
kastanjes met krachteloze handen
uit het vuur van het eigen hart
tevoorschijn te toveren,
te weerstaan
wat door alle zetten branden zal.”
“Die verschuivende duur
van lopende jaargetijden;
de terugtrekking der paarden
en uw sprongen in het duister, –
beste juffrouw, ik sta boven u
en uw geveinsde onwetendheid!
En beantwoord eens helder nu,
de vraag naar uw invloed.”
“Om mij te laten voldoen
aan de verwachtingen
van het schaakpubliek,
u, heer Alazôn,
namens de intelligentsia,
behoeft meer dan
de beperking van het speelveld
tot zwart-witte vlakken;
de klok tikt door:
maar tijd is meer
dan wat in de strijd,
op het bord,
zichtbaar zal zijn
in het felle spotlicht.”
Schaker Michail Nechemevitsj Tal was toen 23 (of 24) jaar en werd de jongste wereldkampioen ooit (1960: Tal won met 12.5 – 8.5), maar moest de titel na één jaar teruggeven aan de ervaren Michail Botvinnik (toen 50; Rematch 1961: Botvinnik heroverde de titel met 13 – 8). Tal had te kampen met nierziekte (door zijn leefstijl), wat zijn latere carrière en de rematch beïnvloedde (1966: Tal won hun enige toernooipartij tegen elkaar).
===
Laurent de Buisson – “O Rhenus,..
“O Rhenus, U zij geprezen
onze gebeden zijn gehoord
aanvaard en uitgevoerd
Uw bloeden vervult ons
met trots op de steile oever
onze aderen stromen over
van liefde en moed
tegen de ingedroogde
kribbige dijken op
komen wij weer
met de zwaarste laarzen
door klei aanstampen
Of waren het weer
de tranen van Lorelei
wanhoop
over het ontbreken van
een opleving
aan diep verzonken aken
is dat wat U raakte
wat deze overdaad
veroorzaakte?”
===